>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>=NAAR==M=V=V=M==INDEKS=<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<



VERANTWOORDING VAN DE SPELLING






Orthographie
Orthographie is geen quaestie voor menschen zonder inzicht,
en al heelemaal geen quaestie van (groene of witte) couleur.



ALGEMENE VERANTWOORDING

De hier gebruikte spelling van Deze Taal mag kortweg "de Integratieve Spelling" genoemd worden. De algemene uitgangspunten voor deze spelling zijn:

  • dat alleen inhoudelijke beginselen van fonematische, morfematische, etymologische en semantische aard bepalend zijn (en met name niet enige inkonsekwente of anti-integratieve smaak, voorkeur, afkeur, huisstijl, regel of 'wet' van al of niet visieloze en/of eksklusivistische taalgebruikers)
  • dat de voorkeur gegeven wordt aan de meest regelmatige (of minst onregelmatige) variant, waar er twee of meer opties zijn,
  • dat de voorkeur gegeven wordt aan de meest fonetische (of minst onfonetische) variant, waar er twee of meer opties zijn,
  • dat er 'n integratie nagestreefd wordt van de spelling van woorden afkomstig uit andere talen in het inheemse systeem, indien die woorden ook in de gesproken taal (fonematisch en/of morfematisch) geïntegreerd zijn

Aan de ene kant wijkt de Integratieve Spelling ontegenzeglijk (gelukkig) af van de visieloze, germanofobe rijksambtenarenspelling die sinds 40 nTWO/1995 ChrJ geldt als de (enige) officiŽle spelling van de Nederlandse taal; aan de andere kant zou haar verweten kunnen worden in bepaalde opzichten ook inkonsekwent te zijn. Die inkonsekwentie is dan echter niet gelegen in het klakkeloos volgen van de ambtenarenspelling; zij is gelegen in het sociaal-wetenschappelijke empirische feit dat er zelfs geen bekende minderheid van taalgebruikers is die 'n bepaalde spellingsregel konsekwent of minder inkonsekwent hanteert. Het belangrijkste voorbeeld in Deze Taal is wellicht de weergave van de stemloze medeklinkers p en t in de uitspraak door middel van de normaliter stemhebbende medeklinkers b en d in de spelling. De gangbare redenering is dat je land met 'n d spelt, omdat het meervoud landen is, en heb met 'n b, omdat de onbepaalde wijs hebben is. Maar volgens dit morfematisch principe moet je dan ook de stemloze s in roos met 'n normaliter stemhebbende z spellen (dus als rooz), omdat het meervoud rozen is, en verhuisd met 'n z, omdat de onbepaalde wijs verhuizen is (dus als verhuizd). Toch volgt 'niemand ' hier hetzelfde beginsel tot het logische einde, zelfs niet in die zin dat het als alternatief enige bekendheid geniet of recentelijk genoten heeft. In zo'n geval heeft ook de Integratieve Spelling niets om uit te kiezen. Er zijn immers geen, of nog geen, bestaande varianten die beoordeeld kunnen worden op grond van een of meerdere regels.

Het beleid om niet zozeer nieuwe varianten te maken (zoals men 'n nieuwe taal zou kunnen ontwerpen), maar vooral gegeven varianten te beoordelen op hun eigen kwaliteiten, los van wat als officiŽle spelling van het Nederlands gepresenteerd wordt door anderen, is hetzelfde beleid als dat t.a.v. This Language zoals geformuleerd in 'n paragraaf van het Boek der Middelen en zoals aangehouden in de Vocabulary of Alliteration. (Voor het nieuwe gebruik van woorden in zowel Deze Taal als This Language zie de Vertaalaanwijzingen.)

Personen behept met verkeerde of enge ideeën over de spelling van Deze Taal of enige andere taal, alsmede personen die op 'n onbevooroordeelde wijze geïnteresseerd zijn in spellingskwesties, worden verwezen naar het artikel van M. Vincent van Mechelen, getiteld "De normen en waarden van spellingssystemen" en gepubliceerd in het Tijdschrift voor Taalbeheersing 5 (1983), 4, 266-274. Hier volgt 'n korte samenvatting:

Dit artikel geeft een filo[s]ofische analyse van de normen en waarden die feitelijk of mogelijk aan het al of niet officiëel spellen in een bepaalde taal ten grondslag liggen. Wanneer men spreekt over 'de spelling' en over 'korrekt spellen' gaat men uit van vooronderstellingen en baseert men zich op waarde-oordelen die vaak impliciet blijven. Deze vooronderstellingen en waarde-oordelen worden mede aan de orde gesteld en op hun houdbaarheid getoetst.

Dit artikel, dat op dit moment (nog) niet op Internet te raadplegen is, eindigde aldus:

Met systematiek of konsekwentie als uitgangspunt zal de eenheid van spelling er een zijn van een kompleks van aan elkaar verwante groepsgebonden of meer persoonlijke spellingssystemen. De konventionaliteit van elk spellingssysteem dat werkelijk op kleinere of grotere, ja misschien toch universele schaal gebruikt wordt of gaat worden, is dan niet afhankelijk van een dekreet dat aan een spellingssysteem een eksklusieve status verleende, maar alleen van de gemeenschappelijke belangstelling die twee of meer zelfstandige mensen hebben in het uitwisselen van hun gedachten en gevoelens door middel van het geschreven woord. Gegeven dat zij daarbij, zonder de kommunikatieve kern van de betreffende taal te verlaten, een bepaalde spelling systematies hanteren, is hun geschreven woord korrekt gespeld.

De in de dokumenten van dit 'huis' gebruikte spelling wijkt op een punt systematisch af van die gebruikt in De normen en waarden van spellingssystemen. De fonematische uitgang -ies(e), zoals in demokraties, heeft namelijk weer moeten wijken voor de etymologische uitgang -isch(e), zoals in demokratisch. De reden is dat zo het woordbeeld van 'n bijvoeglijk naamwoord eindigend op de klank -ies goed te onderscheiden is van dat van het (al of niet feitelijke bestaande) meervoud van 'n zelfstandig naamwoord eindigend op -ie. (Maar er is op zichzelf natuurlijk niets verkeerd aan demokraties!) Daarnaast zijn er enige incidentele afwijkingen.

Wanneer hier de spelling van woorden in Deze Taal aan de orde gesteld wordt, dan gaat het uitdrukkelijk niet om vreemde woorden die in de gesproken of geschreven taal voorkomen, terwijl noch de uitspraak noch de spelling gewijzigd worden, of althans niet meer dan nodig is (omdat Deze Taal immers bepaalde klanken niet kent of bepaalde letters of karakters niet heeft). Indien echter de uitspraak van 'n woord aangepast wordt, d.w.z. geïntegreerd in het inheemse uitspraakstelsel, dan mag en hoort ook de spelling van het woord aangepast te worden, d.w.z. geïntegreerd in het inheemse spellingssyteem. De hier gebezigde regels zijn derhalve integratief voor het gesproken en het geschreven woord te zamen. Dit geldt niet alleen voor uit 'n andere taal afkomstige morfemen die onderworpen worden aan 'n aanpassing in uitspraak, maar ook voor uit 'n andere taal afkomstige morfemen die verbonden worden met inheemse voor- en achtervoegsels.


BIEZONDERE VERANTWOORDINGEN

  • de woorden een en 'n
    Het telwoord een wordt geheel volgens de regels als zodanig gespeld. Het onbepaald lidwoord wordt altijd als 'n gespeld, omdat 'n reeds 'n bestaande variant is, en omdat het woord in 'n zin normaal onbeklemtoond is en de spelling un zou suggereren dat het hier om 'n beklemtoonde klinker zou gaan (als in dun).
  • de F- en de V-klank
    De F-klank wordt in principe gespeld als f, 'n eventuele daarvan fonematisch onderscheiden V-klank als v. In die gevallen waarin 'n niet verwaarloosbaar deel van de sprekers 'n hoorbaar onderscheid pleegt of placht te maken tussen 'n F-klank (als in fier) en 'n V-klank (als in vier) wordt de F-klank van degenen die deze niet (meer) van 'n V-klank onderscheiden ook als v gespeld. Dus: navel en tafel, vier naast fier, vee naast fee en grafiek (i.p.v. graphique of graphiek).
  • de K-klank, niet gevolgd door 'n S of W
    (1)   De K-klank wordt in principe gespeld als k. Dus: akrostichon (i.p.v. acrostichon), akte en aktie (i.p.v. acte en actie), Amerika en Kanada (i.p.v. America en Canada), elektrisch (i.p.v. electrisch), kater (i.p.v. cater), kriterium (i.p.v. criterium), kultuur (i.p.v. culture of cultuur), Oktober (i.p.v. October) en uniek (i.p.v. unique). Het is zelfs uit etymologisch oogpunt fout of dubieus om uit het Grieks afkomstige woorden als akrostichon, kater en kriterium met 'n c te spellen, aangezien ze in de brontaal ook al met 'n k gespeld werden! Hetzelfde geldt voor de naam Kanada, welke is afgeleid van het Huron-Iroquois woord kanata. Bovendien is de spelling van het zelfstandig naamwoord (re)actie uit morfologisch oogpunt fout of dubieus, omdat het bijbehorende werkwoord niet (re)aceren, maar (re)ageren is.
    (2)   Indien de uitspraak en eventuele vervoeging van 'n vreemd woord (praktisch) onveranderd worden gehandhaafd, kunnen (vooralsnog) ook de spellingsregels van de betreffende taal gevolgd worden, zoals in de woorden computer(s) en botanicus. Volgens deze regel moet, bijvoorbeeld, het woord doktorandussen met 'n k en mag het woord doctorandici met 'n c gespeld worden, terwijl de spelling van het enkelvoud afhangt van het daarbij gebruikte meervoud door dezelfde schrijver (in dezelfde tekst).
  • de KS-klankgroep
    (1)   Als het gaat om 'n leenwoord dat in de brontaal met 'n x gespeld wordt en waarvan de uitspraak is aangepast aan de regels van Deze Taal, of dat 'n inheems voor- of achtervoegsel heeft gekregen, dan wordt de KS-klankgroep gespeld als ks. Dus: eksklusief (i.p.v. exclusief), ksenofobie (i.p.v. xenophobie of xenofobie), paradoks (i.p.v. paradox) en seks (i.p.v. sex).
    (2)   Indien de brontaal de KS-klankgroep spelt als cc, dan kan worden volstaan met de spelling kc, aangezien de vervanging van alle als S uitgesproken c's door 'n s op dit moment (nog) niet tot de kommunikatieve kern van Deze Taal is doorgedrongen. Dus: akcepteren (i.p.v. accepteren of aksepteren).
    (3)   Indien de uitspraak en eventuele vervoeging van 'n vreemd woord (praktisch) onveranderd worden gehandhaafd, kunnen (vooralsnog) ook de spellingsregels van de betreffende taal gevolgd worden, zoals in de woorden sexy en sex appeal (net als in de brontaal los geschreven). De vergrotende en overtreffende trap van sexy zijn sexier en sexiest. Dit laatste is 'n woord van drie lettergrepen! De inheemse overtreffende trap seksyst (of seksiest), 'n woord van twee lettergrepen, hoort bij de vormen seksy (of seksie) en seksyer (of seksiër).
  • de KW-klankgroep
    (1)   Als het gaat om 'n leenwoord dat in de brontaal met qu gespeld wordt en waarvan de uitspraak is aangepast aan de regels van Deze Taal, of dat 'n inheems voor- of achtervoegsel heeft gekregen, dan wordt de KW-klankgroep gespeld als kw. Dus: (in)konsekwent (i.p.v. (in)consequent), kwaliteit en kwantiteit (i.p.v. qualiteit en quantiteit), kwartier (i.p.v. quartier), kwestie (i.p.v. quaestie of questie) en kwotum (i.p.v. quotum).
    (2)   Indien de uitspraak van 'n vreemd woord (praktisch) onveranderd wordt gehandhaafd, kunnen (vooralsnog) ook de spellingsregels van de betreffende brontaal gevolgd worden, zoals in het woord qua.
  • de T-klank
    (1)   De T-klank wordt in principe gespeld als t, tenzij er goede morfematische redenen zijn om deze als d of dt te spellen (zoals in leid, leidt en geleid). Dus: biblioteek (i.p.v. bibliotheque of bibliotheek), etnisch (i.p.v. ethnisch), labyrint (i.p.v. labyrinth), ortografie (i.p.v. orthographie of orthografie) en tee (i.p.v. thee).
    (2)   Uitzonderingen zijn de woorden thuis en (al)thans met hun eigen inheemse wordingsgeschiedenis.
  • de Z-klank
    De Z-klank wordt in principe gespeld als z. Dus: muziek (i.p.v. musique of musiek) en realizeren (i.p.v. realiseren). Het is zelfs uit etymologisch oogpunt fout of dubieus om de werkwoordsuitgang -izeren (van het Griekse -izein) met 'n s te spellen!



Natuurlijk hoeft niemand 'n spelling mooi te vinden die misschien nogal doet denken aan —smaken verschillen immers— maar er is wel 'n belangrijke algemene overeenkomst tussen
Voor enige half-serieuze, half-ironische proza en poŽzie over spelling op dit webterrein zie verder: Een ondernemersexpositie ('n gedicht) en Retecool en luierwerk ('n uit meerdere delen bestaand artikel over 'n konflikt op Internet) met 'n Diarree van reakties: inhoudsafleider 1 en Gein en ongein in het Kafveld: kwesties van spellingsvoorkeur

©MVVM, 52-71 NTWO


>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>=NAAR==M=V=V=M==INDEKS=<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
>=<
hoofd-
[NAAR HOOFDPAGINA]
pagina
>=<